انجمن توسعه قرارداد هوشمند

معرفی دیفای : تاریخچه، مفاهیم و کاربردها

این نوشته خلاصه ای از فصل چهارم (دیفای ) پادکست شیر یا خط می باشد

بخش اول

دریکی دو سال گذشته توجه به دیفای (خدمات مالی غیرمتمرکز بر پایه بلاک چین) به طرز چشمگیری افزایش‌یافته است. علت این توجه را می‌توان در تفاوت‌های بنیادین دیفای و خدمات مالی متمرکز فعلی پیدا کرد. به‌عنوان‌مثال برخلاف تصور عموم که به نظر می‌آید فعالیت در بازارهای مالی متمرکز برای هرکسی آزاد است، اغلب سرمایه‌گذاری‌ها و رشد اقتصادی به‌سختی صورت می‌گیرد و دسترسی به تعدادی از ابزارها و انواع خاصی از سرمایه‌گذاری نیازمند داشتن پشتوانه مالی قوی است.

هدف دیفای ارائه خدمات مالی را بر بستر کریپتوکارنسی است که می‌تواند شامل بانکداری، وام‌دهی، سرمایه‌گذاری و سایر موارد باشد. در دیفای تراکنش‌ها سریع‌تر، ارزان‌تر و با دسترسی‌های بیشتر انجام می‌گردد.
مشکل دیگری که توسط دیفای می‌تواند حل شود شفافیت در تصمیمات مالی مؤسسات بزرگ است. در دنیای اقتصاد متمرکز تصمیماتی (معمولاً پنهانی) که توسط مؤسسات مالی بزرگ گرفته می‌شود اثرات خود را بعد از گذشت مدت‌زمانی نشان می‌دهد و حتی ممکن است باعث وجود آمدن بحران‌های اقتصادی شود.

چرا به دیفای نیاز است؟

برای ایجاد رشد در یک اکوسیستم اقتصادی مانند بلاک چین مهم‌ترین رکن (بعد از ساختن پول )ارائه خدمات مالی است. افزایش انواع خدمات باعث رشد اکوسیستم می‌گردد و از سوی دیگر بازارهای متفاوتی را ایجاد کرده و گسترش می‌دهد.

در این حالت سه نوع سوددهی در بازار اتفاق می‌افتد:

  • حالت اول سوددهی کشف قیمت است: در حال حاضر اکثر بیت کوین‌ها در حالت هولد (نگهداری بلندمدت) هستند و هنوز ابزار پرداختی درستی ایجاد نشده است که برای بیت کوین کشف قیمت واقعی صورت پذیرد .اگر ابزار مالی پرداخت صحیحی برای بیت کوین ایجاد شود، کشف قیمت درستی برای آن صورت می‌پذیرد.

  • حالت دوم سوددهی افزایش لیکوییدتی یا بالا بردن نقد شوندگی است. در بازاری با نقد شوندگی بالا کاربران می‌توانند به‌راحتی دارایی‌های خود را به سایر دارایی‌ها و یا ارزهای دیگر تبدیل کرده و تراکنش‌ها راحت‌تر صورت می‌گیرد.

  • حالات سوم سوددهی کاهش هزینه تراکنش است. به‌عنوان‌مثال در نبود صرافی‌ها تبدیل بیت کوین به دلار هزینه بالایی را شامل می‌شد ولی وجود صرافی هزینه تراکنش را کاهش داد.

در کل می‌توان به این موضوع اشاره کرد که دیفای سیستم‌ جوان و پیچیده‌ای هست، ولی می‌توان پیش‌بینی کرد که هر نوع ابزار مالی که تاکنون در سیستم بازارهای متمرکز وجود داشته است و یا حتی ابزارهایی که تاکنون امکان ایجاد آن‌ها نبوده است (مانند وام لحظه‌ای) را ارائه داد.

یکی از منافع دیفای این است که محدودیت و شرط داشتن سرمایه بالا برای انجام امور مالی را حذف می‌کند و تقریباً هر شخصی در هر کشوری با خرید مقداری (حتی با حجم کم) کریپتوکارنسی و فهم مسائل مالی می‌تواند در انواع خدمات مالی دیفای مشارکت داشته باشد.

از دیگر کاربردهای دیفای می‌توان به حذف سنسورشیپ اشاره کرد و می‌توان آنرا به شروع مسیری دانست که در انتها به حذف کلی سانسور شیپ و تأمین شفافیت منجر می‌شود.
به‌عنوان‌مثال در اقتصاد متمرکز گاهی تخلفات و موارد غیرقانونی سالها بعد کشف می‌شوند درحالی‌که در بلاک چین هیچ‌ راه فراری از شفافیت وجود ندارد و همه تصمیمات و فعالیت‌ها تنها پس از گذشت مدت کوتاهی قابل‌بررسی هستند.

دیفای از کجا شروع شد؟

برای فهم دلیل ایجاد و رشد دیفای درک مفهوم تتر اساسی است .در سال‌های 2013 و 2014 تعدادی از اکسچنج ها این مشکل را مطرح کردند که بازارهای مختلف در قسمت‌های مختلف دنیا با قیمت‌ها و هزینه‌های مختلف در حال فعالیت هستند. به‌عنوان‌مثال بیت (با قیمت آن زمان) در یک صرافی ۱۱۰۰ دلار معامله میشد، درحالی‌که در گوشه دیگری از دنیا در یک صرافی دیگر ۱۴۰۰ دلار معامله میشد. علاوه بر این مشکل اصلی تفاوت قیمت، مشکل نبود خدمات نقد‌ کردن نیز وجود داشت و موارد دیگری مانند داشتن روزهای تعطیل و داشتن ساعات کاری متفاوت نیز مطرح بود.

این پیشنهاد مطرح شد که یک واحد پول دیجیتال بر پایه دلار تعریف شود (چون دلار بیشترین استفاده را در دنیا ی اقتصاد دارد)؛ به این روش که مقداری دلار در یک بانک سپرده‌گذاری شود و معادل همان مقدار توکن روی بلاک چین ایجاد شود. این راه حل برای اولین بار روی بلاک چین بیت کوین اجرا شد و کوین با ثباتی به نام تتر شکل گرفت. (با این روش مشکل ذخیره سود نیز حل شد.)
در سال 2017 رشد بازر رمزارزها باعث رشد نمایی و سریع تتر شد و روی سایر بلاک چینها (مانند اتریوم) نیز توکنهای شبیه تتر ایجاد شد.

احساس نیاز به تتر از کجا ایجاد شد؟

در ابتدا این‌طور تصور می‌شد که بیت کوین یک ‌پول‌ و ابزار تبادل باشد که با ارزشمند شدن بیت کوین این مفهوم عوض‌شده و بیت کوین تبدیل به ابزار ذخیره ارزش گردید.

درحالی‌که هنوز نیاز به تبادل در اکوسیستم وجود داشت. یکی دیگر از مشکلات بیت کوین این بود که حتی در طول انجام یک تبادل ممکن است ارزش آن کاهش ویا افزایش پیدا کند، بنابراین کاربران به ابزاری نیاز داشتند که در حین انتقال مالی و تراکنش دارای ارزش ثابتی باشد.

استیبل کوینها از جمله تتر برای این مقصود تعریف شدند؛ کاربران به دنبال فاکتوری بودند که همه بازارها را به هم وصل کند و همه آن را قبول داشته باشند در نتیجه بنیاد تتر ایجاد شد. از نکات مثبت تتر این بود که به گسترش و بزرگتر شدن کل بازار نیز کمک می‌کرد.

ولی وجود مشکلاتی در تتر باعث این نتیجه‌گیری ‌شد که لازم است این اکوسیستم غیرمتمرکزتر گردد. به‌عنوان‌مثال در اکتبر ۲۰۱۸ شایعاتی به وجود آمد که بنیاد تتر به ازای هر یک تتر یک دلار در بانک سپرده‌گذاری نکرده است درنتیجه کاربران شروع به جابجایی دارایی تتر خود با بیت کوین کردند و ارزش تتر (حتی باوجود تعریف ان به‌عنوان ارزش برابربا یک دلار) کاهش پیدا کرد. (برای حل این مشکل بنیاد تتر شروع به خرید تترهای اضافه در بازار کرد) . این مشکل که به علت وجود یک بنیاد متمرکز ایجادشده بود ، دلیل خوبی برای این اثبات این موضوع بود که یک چرا یک بنیاد نمی‌تواند پشتوانه خوبی برای بازار رمزارزها باشد.

یکی دیگر از موارد تهدید استیبل کوین‌ها (مانند تتر) این است که ثبات خود را به ثبات یک پول دیگر مانند دلار گره‌زده‌اند و وقتی خود دلار با ثبات نباشد ثبات آن‌ها نیز مورد تهدید قرار می‌گیرد. از مشکلات دیگر استیبل کوین‌ها بستن حسابهایی سپرده گذاری تتر هست که گاهی از سوی سایر موسسات دارای توان قانونی که اتفاق می‌افتد.

همه این موارد نیاز به ایجاد نهادها و خدمات مالی غیرمتمرکز بر پایه بلاکچین را تشدید میکرد و رشد دیفای را تسریع گردید.

4 Likes

بخش دوم

این نوشته خلاصه ای پادکست شیر یا خط (فصل چهارم- اپیزود دوم) است.

به‌طورکلی صنعت مالی به تخصیص منابع محدودموجود، متناسب با محدودیت زمانی و ریسک ان منبع می پردازد. ا مالی یا فاینانس را برای اکوسیستم کیپتوکارنسی نیز می‌توان تعریف کرد. در واقع هر بلاک چین یک اقتصاد محصوص به خود را دارد که می توان بروری این اقتصاد ابزارهای مالی بنا کرد تا مورد استفده قرار گیرد.

ازجمله این خدمات می‌توان به ساخت استیبل کوین یا رمزارز پایدار اشاره کرد. سرویس دیگری که در دیفای قابل‌ارائه هست قرض دادن و دریافت سود از آن است. اپلیکیشن هایی در حال حاضر این سرویس را ارائه می‌دهند و کاربران سرمایه خود را در آ ن اپلیکیشن سپرده‌گذاری کرده و سالیانه میزان مشخصی سود دریافت می‌کنند و به دلیل وجود سرویس قرض دادن، سرویس وام‌گیری نیز در دیفای فعال است.

یکی از کاربردهای دیگر دیفای این است که با استفاده از آن کاربران می‌توانند کالاها و ارزهای مختلف را باهم تبادل کنند .

سؤالی که مطرح می‌شود این است که بسیاری از این کاربردها در حال حاضر در اقتصاد متمرکز فعلی وجود دارد، چرا باید حالت غیرمتمرکز برای آن ایجاد شود؟

از دلایل این کار می‌توان به کاهش ریسک وابستگی به بنیادها و شرکت‌ها و کمپانی‌های بزرگ اشاره کرد، به‌عنوان‌مثال وابستگی به بنیاد تتر درزمینهٔ استیبل کوین‌ها یک نقطه‌ضعف برای این استیبل کوین محسوب می‌شود.

حقیقت این است که ارائه خدمات بر روی اقتصاد متمرکز راحت‌تر بوده ولی با مشکلات خاص خود همراه است، به‌عنوان‌مثال گاهی کاربران اکسچنج های متمرکز تا ماه‌ها از هک آن اکسچنج بی‌اطلاع هستند، ولی با شفافیت موجود در بلاک چین این موارد سریع کشف‌شده و بازار و کاربران می‌توانند نسبت به وقوع آن واکنش سریع‌تر و مناسب‌تری داشته باشند و به‌طورکلی‌ هزینه‌ها کاهش می‌یابد.

از دیگر ویژگی‌های دیفای این است که می‌توان روی آن ابزارهای جدیدی ارائه داد که در سیستمهای سنتی متمرکز قابل‌ارائه نبودند: مانند وام‌های لحظه‌ای (flash loan)

در اکوسیستم دیفای سازگاری بالایی وجود دارد , می‌توان کارهای مختلف مالی (وام، بیمه، وثیقه و…) را به راحتی با یکدیگر هماهنگ کرد زیرا قراردادهای هوشمند در این اکوسیستم ساده و راحت با هم ارتباط برقرار می‌کنند که این ویژگی تاکنون در سیستم مالی متمرکز در دسترس نبوده است.

انواع استیبل کوین:

استیبل کوین‌ها دارای دو نوع اصلی هستند:

  • یک: پشتوانه داشته باشند (معمولاً میزان این پشتوانه باید حداقل به ازای هر واحد توکن یک دلار باشد)
  • دو: کوینهایی که پشتوانه ندارند (در این حالت با مداخله ارزش کوین تنظیم می‌شود.)

در دسته اول (که با پشتوانه هستند) دو نوع تقسیم‌بندی وجود دارد:

  1. کوینهایی که پشتوانه آن‌ها دلار یا یک پول فیات رسمی دیگر است.
  2. کوینهایی که پشتوانه آن‌ها یک کریپتوکارنسی هست.

استیبل کوینهایی که پشتوانه فیات دارند نیز دودسته هستند: آن‌هایی که قابلیت بازخرید دارند و آن‌هایی که قابلیت بازخرید ندارند (مثال تتر که دارای پشتوانه دلاری هست ولی قابلیت بازخرید ندارد)
مفهوم نداشتن قابلیت بازخرید این است که کاربران نمی‌توانند توکن خود را به بنیاد یا بانک پس داده و معادل آن فیات دریافت کنند و فقط می‌توانند توکن را با یک کاربر دیگر معاوضه کنند.

دسته دوم توکنهای با پشتوانه‌هایی هستند که قابلیت بازخرید دارند و یک مرحله پیشرفته‌تر از نوع بدون امکان بازخرید هستند. (تتر در ابتدا قرار بود باقابلیت بازخرید باشد ولی در ادامه این ویژگی اضافه نشد).

نسل بعدی استیبل کوین‌ها سیستم بانکداری سنتی را کنار گذاشته و در آن‌ها از ویژگی‌ها و ابزارهای روی بلاک چین استفاده‌شده تا یک استیبل کوین ایجاد شود. یکی از اولین این کوین‌ها میکر دائو ‌بود که در آن از سیستم وثیقه گذاری استفاده شد و تو کن دای Dai ایجاد شد.

در این سیستم از روش وثیقه گذاشتن بیش‌ازاندازه (over collateral) استفاده می‌شود. در این حالت به ‌دلیل جلوگیری از کاهش ارزش وثیقه (به دلیل نوسانات زیاد) از مقداری بیش از ارزش حقیقی توکن به‌عنوان وثیقه استفاده می‌شود. در میکر دائو به ازای هر یک دای حداقل 1.5 دلار از کوین اتر سپرده‌گذاری می‌شود (به این عدد یک و نیم ratio over collateral گفته می‌شود)

در این روش مفهومی به‌عنوان CDP مطرح می‌شود.

CDP چیست؟

از یک و نیم اتر گذاشته‌شده به‌عنوان وثیقه یک تتر برای وثیقه دای ذخیره می‌شود و نیم تتر دیگر به‌عنوان سی دی پی یا فرصت معاملاتی به فرد برگردانده می‌شود؛ با این روش با بالا رفتن ارزش اتر به فرد سود می‌رسد و درصورتی‌که ارزش اتر از دوسوم حد قبلی کمتر شود به‌گونه‌ای که وثیقه یک و نیم برابر کافی نباشد افراد دیگری می‌توانند یک تابع را در قرارداد هوشمند فراخوانی کرده و موقعیت فرد را شناور‌ کرده و آن‌ها خریداری کنند.
این اعداد و نسبت‌ها از ابتدا در میکر دائو قرار داده‌شده است، ولی بر روی این سیستم یک کوین به نام میکر تعریف‌شده است و افرادی که دارای کوین میکر باشند می‌توانند رای داده و نسبت‌ها و عددها را تغییر دهند.
به علت وجود کوین میکر دائو این حالت استیبل کوین کاملاً به‌صورت غیرمتمرکز نیست.

نوع دیگری از استیبل کوین نوع دوم (بدون پشتوانه) از نوع مداخله‌ای محسوب می‌شود. در این حالت یک اسمارت کانترکت در قیمت استیبل کوین مداخله می‌کند. موجودیتی به نام اوراکل که رصد کننده قیمت ارز دنیای بیرون هست به‌صورت مداوم قیمت ارز بیرونی را به اسمارت کانترکت گزارش می‌دهد اگر قیمت برابری استیبل کوین و آن ارز بیرونی از حد مشخصی بالاتر و یا پایین‌تر رفت قرارداد هوشمند از طریق تولید کوین‌های جدید و یا حذف کوین‌های موجود برابری را دوباره ایجاد می‌کند.

دو نوع مداخله وجود دارد : درنوع اول اسمارت کانترکت با تغییر تعداد ارزها در تثبیت قیمت مداخله می‌کند.
نوع دوم مداخله در تثبیت قیمت با حراج کوین در صف‌ها است.

اعتماد زیاد به اوراکل یکی ا ز نقاط ضعف این روش محسوب می‌شود. دسته بندی استیبل کوینها را می توان در عکس زیر مشاهده کرد:
2e6c428f25ca8da54269b20315d5d12e8243fff3_2_659x500

4 Likes